امروز مصادف با چهارشنبه, 2 میزان , 1399 , Wednesday, 23 September , 2020
کد مطلب : 5417 , ,
+
-

رسانه ها از شکوفایی تا سرنوشت مغموم

زمان انتشار : سه‌شنبه, 22 نوامبر , 2016 , بخش : مقاله

%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d9%86%d9%87

ندای افغانستان: این یک حقیقت مبرهن است که دسترسی به اطلاعات همگانی یکی از حقوق مردم بوده و رسانه ها هم قوه چهارم اداره کننده ی نظام دموکراتیک محسوب می شود، باخبر ساختن به موقع مردم از رویدادهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی سرنوشت ساز در یک کشور که رسالت عمده رسانه ها است، می تواند سرنوشت ساز برای توده ها باشد و اگر این رسالت به صورت درست به سر نرسد شاید سرنوشت ملت ها به قهقرا رفته، مصالح ملی درخطر بیافتد و مردم هم در حالت دگم قرار گیرند.

انقلاب رسانه ای در افغانستان:
به گزارش ندای افغانستان به نقل از افغان پیپر، بعد از رویداد 11 سپتمبر سال 2001 که رژیم متحجر و دگماتیست در افغانستان سقوط نمود، مردم ما شاهد یک تحول بزرگ رسانه ای از جمله ظهور ناگهانی اخبار، روزنامه ها، مجلات، هفته نامه ها، گاهنامه ها، رادیوها، تلویزیون ها و فعلا هم شبکه های اجتماعی اینترنتی فیس بوک، توییتر و غیره هستند. این همه به کمک جامعه ی جهانی صورت گرفت، واضح است که در 14 سال گذشته، کشور ما غرق در فساد بوده که در سطح جهان در قطار اول نمره ها محسوب شد ولی تنها در عرصه ی تمویل رسانه ها 80 فیصد کمک جامعه جهانی شفافیت داشت، اثبات این مدعای ما قطع کمک به رسانه ها بود که به مجرد خشک شدن کمک ها، رسانه ها هم لنگیدند.

قبل از آنکه من به اصل موضوع بپردازم، ضرور می دانم یادی از اشخاص خارجی ای که در این عرصه سخت تلاش و افغانستانی ها را یاری رسانیدند به پاس حلال نمکی و قدردانی نمایم تا بدانند افغانستانی ها ناسپاس نیستند(شاید بعضی از نامها مستعار باشد)

محترم رضا دقتی فرانسوی ایرانی الاصل عکاس چیره دست، خانم لیزا شلینگر آمریکایی، مستر روهان سیریلانکایی، آقای الیکس فرانسوی – جان ویست بریتانوی – مستردک فرانسوی، مستر کبک گرافیک دیزاینر کانادایی، خانم جولی بریتانوی، آقای فردریک فرانسوی، خانم لیلا پوپواپولندی، براجش ورما هندی – مستر مارتین برتانوی – پیترامریکایی، محترم آقای ریکاردوایتالوی، آقای مسعود فریورافغان آمریکایی الاصل و فقید(راب ) آمریکایی و اتباع محترم کشور دوست آلمان در آیساف.

موسسات بزرگ تمویل کننده در این عرصه: یونسکو (دفترمطبوعاتی آیینه ) انترنیوز – کلید گرو‍پ ، USID ، -GtZ-آلمان -I.w.p.R ،آیساف و اکثریت نهادهای ژورنالیستیک جهان. به منظور جلوگیری از طویل شدن بحث من از ذکر سایر اسما و موسسات می گذرم. فعالیت منسوبین رسانه ای افغان:

ژورنالیستان و کارمندان رسانه افغان توانستند جای 3 رسانه چاپی آن هم دولتی مربوط خلافت (شریعت، انیس، هیواد) را توسط صدها رسانه ی چاپی و جای یک رادیو (شریعت) را با صدها رادیو و جای خالی تلویزیون را که از طرف رژیم به دار آویخته شده بود، توسط راه اندازی ده ها تلویزیون پر نمایند و بجای یک آژانس دولتی (باختر) چندین آژانس خبری خصوصی را ایجاد نمایند.

اولین آژانس خصوصی بنام هندوکش در ماه آگست 2002 توسط نجیب الله هاشمی در شهر نوکابل احداث که نویسنده یکی از منسوبین آن بود، در سال 2004 دومین آژانس بزرگ بنام (پژواک) که یکی از موسسین آن نویسنده می باشد به همکاری USIDایجاد و بعدا هم آژانس های افغان اسلامی نیوز، روز – کابل نیوز، بست، جمهور، خامه و غیره به وجود آمدند.

با ایجاد مرکز مطبوعاتی و کلتوری آیینه در سال 2002 که به همکاری کشورهای فرانسه و آلمان به کمک یونسکو پا به عرصه وجود نهاد، رسانه های چاپی ذیل: هفته نامه کابل چیف ادیتر آن آقای فهیم دشتی، پیام ملت با سردبیری قهار سروری، سباوون با مسوولیت انور شعیب، بولتن خبری آیینه نیوز به مسوولیت داوود سیاوش و اینجانب، کابل دوینلی به مسوولیت هیات تحریر شامل شفیقه محمود حبیبی آقای بشیر بیژن – محترم برومند و محروم اسماعیل اکبر، هفته نامه ی طنزی زنبیل غم تحت مدیریت عثمان اکرم( سرگردان) و آقای زارع، مجله هایی برای زنان (ملالی ) به مسوولیت خانم جمیله مجاهد و (ايینه زن ) به مسوولیت خانم شکریه بارکزی، مجله برای اطفال بنام (پرواز) ادیتر دری داکتر تواب سلجوقی و ادیتر پشتو اینجانب به نشرات خود آغاز به کار کردند.

در همین کمپلکس کلتوری و اطلاعاتی مرکز آموزش عکاسی و فیلمبرداری توسط عکاس مشهور رضا دقتی، به همکاری فیلمبردار افغانی موسی رادمنش برای تربیت فوتو ژورنالستان ایجاد شد که فوتوژورنالیست های چیره دست مسعود حسینی، صفیه سیفی و آقای هاشمی تربیت شده همین مرکز بودند.

برعلاوه در جنب همین کمپوند اطلاعاتی انستیتوت بزرگ آموزشی عرصه ی ژورنالیزم تحقیقی (Investigation reporting) بنام انستیتوت گزارش دهی جنگ و صلح (I.W.P.R) به تربیت ژورنالستان آغاز به کار نمود، این انستیتوت به کمک مالی کشور بریتانیا تحت رهبری مستر روهان، جان ویست، خانم لیزا به همکاری عبدالغفورلیوال، انجینر فضل ربی وردک، اجمل استانکزی، صبور نیازی، رحیم الله سمندر، انجینر عبدالعزیز دانش کروخیل، حفیظ الله گردش، داکتر نصیر ملکیار با استادان محلی چون نبی پاکطین، منیر مهربان، عبدالظاهر اضطرابی، شاه محمود هارون و خانم بلقیس عمریار صدها خبرنگار را تربیت و آموزش دادند.

متصل به همین در کلوله پشته ی کابل مشهورترین مجله هایی بنام کلید، مرسل و رادیوکلید فعالیت وسیعی را به شکل کانسرسیوم اطلاعاتی بنام کلید گروپ تحت قیادت مستر ریکاردو و زهیرشهیر، خانم نجلا ایوبی بوجود آمد و این اولین کانسرسیوم اطلاعاتی در کشور بود که در ولایات عمده کشور رادیوهای کلید گروپ را حمایت می نمود.

درهمین برهه زمان طلایی ژورنالیزم در جوار کمپلکس کلتوری آیینه اولین کلوپ مطبوعاتی (press club ) تحت قیادت اکرم شینواری خبرنگار رادیو صدای آمریکا تاسیس شد. شبکه اطلاعاتی انترنیوز که اولا در کارته پروان و بعدا هم به کارته سه کابل انتقال نمود، علاوه بر پوشش و پخش اخبار و اطلاعات توسط ده ها رادیوی محلی با قیمومیت رادیو وطندار و سلام وطندار به سرکردگی میرویس سوسیال و مجیب خلوتگر را در برمی گرفت – رادیو صبح بخیر تحت رهبری باری سلام و رادیو و اخبار چاپی صدای آزادی به کمک آیساف از پلچرخی کابل نشرات خود را داشت.

در سال 2004 تلویزیون های خصوصی طلوع تحت رهبری سعد محسنی، شمشاد با اداره ی حاجی فضل کریم رییس موسسسه اومر، تلویزیون افغان تحت رهبری ( احمدشاه افغان )، تلویزیون آیینه تحت رهبری جنبش اسلامی آغاز به فعالیت که فعلا تعداد تلویزیون های خصوصی به ده ها می رسد.
در همین روند رسانه های چاپی مشهور را که به سه کتگوری به طور اختصاری می توان تقسیم نمود:

الف: دولتی، مانند انیس (سیامک هروی)– هیواد – آرمان ملی – کابل تایمز(مرحوم عبدالحق واله)
ب: رسانه های چاپی مربوط به جریان های سیاسی مانند مجاهد، راه نجات، مشعل دموکراسی، چراغ، اقتدارملی، افغان ملت.
ج:رسانه های مطرح آزاد به تمویل انجیو ها: هشت صبح به کمک کمیسیون حقوق بشر تحت مسوولیت سهیل سنجرو مرحوم قسیم اخگر و بعدا آقای کاوه.
آرمان ملی که در نخست دولتی بود به مسوولیت آقای مطهر.
روزنامه ویسا با مسوولیت آقای زبیر شفیقی.
جریده ی مهم سیاسی به اهتمام محترم محمد حسن ولسمل (گاهنامه )
روزگاران و ترقی با مسوولیت مرحوم داکتر پاغرنورانی
Out look به لسان انگلیسی تحت رهبری محترم امینی
اراده تحت رهبری حاجی سیداوود – فضل الرحمن اوریا و ظهور افغان
پیغام ملی – با مسوولیت آقای داوود سیاوش
روزنامه ماندگار تحت مسوولیت آقای نظری پریانی

از دستاوردهای دیگر روند شگوفایی ایجاد کمیسیون بررسی تخطی های رسانه ای در چوکات وزارت اطلاعات و فرهنگ– تشکیل سازمان های حمایت و دیده بان رسانه ای – به میان آمدن اتحادیه های مختلف ژورنالستان – آگاهی از کاپی رایت – آوردن تغییرات مقتضی درقانون رسانه های کشور- ایجاد دفاتر سخنگویان در هر وزارت و ریاست های مستقل و تدوین کود(اخلاق ) ژورنالیزم افغانی بود.
اما سرنوشت مغموم چرا؟

1- سایه ی اخوانیزم و تحجر بالای بعضی ازرسانه ها به طوری که سخنگویان مخالفین دولت مانند مفتی حکیمی، یوسف احمدی، ذبیح الله مجاهد و هارون زرغون تیلفونی فرمایش می دادند که فلانی اخبار را به شکل فلانی تغییر و یا نشرکن که به نحوی نفوذ مخالفین را در رسانه های ما نشان می داد. (نی ) و مرکز دیده بان ژورنالیزم در این مورد فعالیتش ناکام مطلق بوده است.
2- افتضاح (C.I.J) مرکز بین المللی ژورنالیزم، که چقدر صحت و ثقم داشت ولی درج آن دریافته های سایت جهانی ویکی لیکس (آسانژ) باعث بد نامی ژورنالیزم در افغانستان شد که برای اعاده ی حیثیت و یا افشای آن (نی ) و مرکز دیده بان ژورنالیزم هیچ کاری نتوانست انجام دهد.
3- توقف کمک های جامعه جهانی و نهادهای ژورنالستیک بین المللی.
4- ضدیت بین اتحادیه های مختلف مانند اتحادیه های تحت ریاست های انور شعیب – مرحوم حامد نوری – بارکزی – رحیم الله سمندر – مرحوم کاظم آهنگ این انشعابات باعث ضیاع وقت ژورنالیستان شد تا بلاخره به اتحادیه تحت قیادت عبد الحمید مبارز بسنده شدند.
5- پدیده ای که در مجموع کشور ما را به تباهی کشانید فساد بود – متاسفانه که جایگاه ژورنالیزم تحقیقاتی (Investigation reporting) در افشا و مبارزه با این پدیده ی شوم بسیار ضعیف بود.
6- نسبت عدم استقرار کادری در رهبری (سفمای) افغانستان این دفتر رسانه ای نماینده ی سارک هیچ تحرک، نو آوری و رشدی وجود نداشت.
7- در نظر نگرفتن منافع ملی و مردمی و مفادات نظام از طرف بعضی از رسانه ها و همچنان عدم رعایت کود ژورنالیزم افغانی که باز هم انگشت انتقاد به سوی اتحادیه ژورنالستان، نی و دیده بان ژورنالیزم برمی گردد.
8- بعضی از رسانه ها فعالیت های ضد دولتی را چرب تر و درشت تر نسبت به فعالیت دولت نشر نمودند و غفلت وظیفوی خود را ثابت ساختند.
9- بعضی از رسانه ها در ایجاد رعب و ترس با فیلمبرداری بدون ایدت از صحنه، رول منفی ایفا کردند و بعضی ها هم در گزارش های خبری توازن و دقت را مراعات ننموده اند.
10- بعضی گزارش ها که ایجاب تعقیب و پیگیری را دارند (اپدیت) و بازنگری نشدند( کوغ خبری به خاکستر مبدل شد)

عبدالرووف لیوال

دیدگاه ها بسته شده است

آخرین مطالب

مطالب پربازدید